Category Archives: Learning

Παίζοντας σκάκι (παίκτης με οπτική αναπηρία με παίκτη τυπικής ανάπτυξης)
Δραστηριότητα της ΜΚΟ «Αλλάζω τον εαυτό μου… Αλλάζω τον κόσμο»
Σκάκι με παίκτες μικτών ικανοτήτων

1. Οι κανόνες του σκακιού με παίκτες μικτών ικανοτήτων είναι ίδιοι με αυτούς του παραδοσιακού σκακιού.
   
2. Η σκακιέρα για άτομα με τύφλωση έχει ανάγλυφη επιφάνεια, ώστε τα πιόνια να «κουμπώνουν» και να μην πέφτουν ή αποπροσανατολίζονται οι παίκτες.
   
3. Πριν την έναρξη και μετά τη λήξη του αγώνα, οι παίκτες δίνουν τα χέρια όπως συνηθίζεται.
   
4. Στην αρχή του παιχνιδιού, η σκακιέρα τοποθετείται έτσι ώστε ο λευκός (ή ανοιχτόχρωμος) τετράγωνος να βρίσκεται κάτω δεξιά για κάθε παίκτη. Εικόνα 1
   
5. Κάθε παίκτης στην αρχή της παρτίδας τοποθετεί στη δική του σκακιέρα πρώτα τα λευκά πιόνια και στη συνέχεια τα μαύρα. Εικόνα 2
   
6. Κάθε παίκτης έχει δικό του χρονοδιακόπτη σκακιού με αντίστροφη μέτρηση και οθόνη με μεγάλους, ευανάγνωστους αριθμούς και ηχητικό σήμα. Τα κουμπιά είναι μεγάλα και εύχρηστα (ο δικός του χρόνος εμφανίζεται αριστερά, του αντιπάλου δεξιά).
   Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, ο κάθε παίκτης μετά την κίνησή του πατά το κουμπί για να σταματήσει τον δικό του χρόνο και να ξεκινήσει του αντιπάλου.
   
7. Σε κάθε κίνηση, ο παίκτης μετακινεί το πιόνι του (π.χ. λευκό) και υποχρεωτικά δηλώνει τη θέση στην οποία το τοποθετεί. Ο αντίπαλος μετακινεί το αντίστοιχο πιόνι στη δική του σκακιέρα στην ανακοινωθείσα θέση.
   Αυτό γίνεται και από τους δύο παίκτες ώστε να έχουν απτική εικόνα της σκακιέρας και να μελετούν τις επόμενες κινήσεις.
   
8. Ο παίκτης με τύφλωση έχει δικαίωμα σε συνοδό με όραση που θα καταγράφει τις κινήσεις τις δικές του και του αντιπάλου, εκτός αν υπάρξει ένσταση ή λανθασμένη ανακοίνωση κίνησης.
   Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιήσει μαγνητόφωνο για να καταγράψει τις κινήσεις και των δύο παικτών.
   Ο μερικώς βλέπων μπορεί να καταγράφει μόνος του τις κινήσεις, αν το επιθυμεί.
   
9. Κατά τη διάρκεια των αγώνων, υπάρχουν επόπτες που ελέγχουν τις κινήσεις ή διορθώνουν πιθανά λάθη.
   
10. Στα τουρνουά και πρωταθλήματα υπάρχουν βραβεία για τους νικητές.
    

---

Εικόνα 1

(Τοποθέτηση της σκακιέρας με το λευκό τετράγωνο κάτω δεξιά)

Εικόνα 2

(Τοποθέτηση λευκών και μαύρων πιονιών από κάθε παίκτη στη δική του σκακιέρα)

Figure 2

Η Per.Art είναι ένας φορέας παραστατικών τεχνών με έδρα το Νόβι Σαντ της Σερβίας, που προάγει την ένταξη ατόμων με αναπηρίες στο σύγχρονο χορό και το θέατρο. Ιδρυθείσα το 1999, η οργάνωση αποτελεί κορυφαίο παράδειγμα στην περιοχή για την προώθηση της συμμετοχικής καλλιτεχνικής έκφρασης και την ενδυνάμωση ατόμων με και χωρίς αναπηρίες μέσω της δημιουργικής κίνησης, της θεατρικής απόδοσης και των συνεργατικών παραγωγών.

Με πάνω από δύο δεκαετίες εμπειρίας, τα καλλιτεχνικά προγράμματα της Per.Art γκρεμίζουν φραγμούς, αμφισβητούν τις κοινωνικές αντιλήψεις περί αναπηρίας και δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η δημιουργικότητα, η αυτοέκφραση και η ένταξη ευδοκιμούν. Η οργάνωση συνεργάζεται με επαγγελματίες καλλιτέχνες, υπερασπιστές των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και πολιτιστικούς φορείς για την ανάπτυξη και παρουσίαση ποιοτικών παραστάσεων με τη συμμετοχή ατόμων με και χωρίς αναπηρία.

Η Per.Art έχει έναν σημαντικό αριθμό ενεργών μελών και ωφελούμενων. Μία από τις πιο εμπνευσμένες ιστορίες επιτυχίας είναι αυτή του Dalibor Šandor, ενός μακροχρόνιου συμμετέχοντα στο πρόγραμμα. Ο Dalibor, ένας νεαρός άνδρας με νοητική αναπηρία, εντάχθηκε αρχικά στην Per.Art με πάθος για την υποκριτική αλλά χωρίς ουσιαστικές ευκαιρίες να εκφραστεί δημόσια.

Στην αρχή, συμμετείχε σε εργαστήρια βασισμένα στην κίνηση, όπου εξερεύνησε τη σωματική αντίληψη, τον ρυθμό και τον αυτοσχεδιασμό. Σταδιακά απέκτησε αυτοπεποίθηση και ανέπτυξε τη δική του καλλιτεχνική φωνή, γεγονός που του επέτρεψε να συμβάλει ενεργά στη δημιουργική διαδικασία. Με την καθοδήγηση έμπειρων χορογράφων και σκηνοθετών, ο Dalibor πέρασε από τη θέση του συμμετέχοντα σε εκείνη του βασικού ερμηνευτή σε πολλές παραγωγές.

Έχει συμμετάσχει σε πολλές παραγωγές της Per.Art, συμπεριλαμβανομένων συνεργασιών με ευρωπαϊκά φεστιβάλ θεάτρου και χορού. Η παρουσία του στη σκηνή αμφισβήτησε τα στερεότυπα για τις δυνατότητες των ατόμων με αναπηρία στον επαγγελματικό καλλιτεχνικό χώρο. Ο ίδιος έχει δηλώσει ότι η ερμηνεία του προσφέρει αίσθηση ανεξαρτησίας, αυτοεκτίμηση και πληρότητα, ενώ έχει ενισχύσει τις επικοινωνιακές του δεξιότητες.

Σήμερα, ο Dalibor δρα ως υπερασπιστής της συμμετοχικής τέχνης, ενθαρρύνοντας άλλους νέους με αναπηρίες να ανακαλύψουν το δημιουργικό τους δυναμικό.

---

Ο Ρόλος της Per.Art στην Προώθηση της Ένταξης

Η προσέγγιση της Per.Art βασίζεται στη μη ιεραρχική συνεργασία, όπου τα άτομα με αναπηρίες δεν είναι απλοί συμμετέχοντες, αλλά συμδημιουργοί σε καλλιτεχνικά έργα. Το έργο τους αμφισβητεί τις παραδοσιακές αντιλήψεις για το ποιος μπορεί να είναι καλλιτέχνης και εξασφαλίζει ότι οι παραστάσεις αντικατοπτρίζουν τις ποικίλες εμπειρίες και οπτικές.

Η οργάνωση προσφέρει τακτικά εργαστήρια σύγχρονου χορού και θεάτρου, προσαρμοσμένα στις διαφορετικές ικανότητες των συμμετεχόντων. Επαγγελματίες μέντορες και χορογράφοι καθοδηγούν τους συμμετέχοντες στην εξερεύνηση της κίνησης, της αφήγησης και της συναισθηματικής έκφρασης. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αυτοέκφραση, τη συνεργασία και τη σκηνική παρουσία, προωθώντας την προσωπική εξέλιξη και την κοινωνική ένταξη.

Η Per.Art διοργανώνει δημόσιες παραστάσεις, ομιλίες και εκθέσεις προκειμένου να ευαισθητοποιήσει το κοινό και να αλλάξει τις κοινωνικές στάσεις απέναντι στην αναπηρία και την ένταξη. Οι παραγωγές της παρουσιάζονται εντός και εκτός Σερβίας, ενισχύοντας το μήνυμά της για προσβασιμότητα και δημιουργική συμμετοχικότητα. Μέσω αυτών των δράσεων, η οργάνωση συμβάλλει στη δημιουργία ενός πιο συμπεριληπτικού πολιτιστικού τοπίου, όπου τα άτομα με αναπηρίες αναγνωρίζονται ως πολύτιμοι συντελεστές των τεχνών.

Παρά την επιτυχία της, η Per.Art αντιμετωπίζει προκλήσεις στη διατήρηση και επέκταση του έργου της, κυρίως λόγω περιορισμένης χρηματοδότησης για προγράμματα συμμετοχικής τέχνης στη Σερβία, έλλειψης εκπαιδευμένου προσωπικού σε προσαρμοσμένο χορό και θέατρο, καθώς και προβλημάτων προσβασιμότητας σε θεατρικούς χώρους. Ωστόσο, η σταθερή δέσμευσή της στην υπεράσπιση, στις συνεργασίες και στην καινοτομία της έχει επιτρέψει να ξεπεράσει πολλά εμπόδια και να αφήσει το στίγμα της στη σερβική καλλιτεχνική σκηνή.

---

Συμπεράσματα

Η Per.Art λειτουργεί ως πρότυπο συμμετοχικών παραστατικών τεχνών, αποδεικνύοντας ότι οι νέοι με αναπηρίες μπορούν να αναπτυχθούν δημιουργικά όταν τους προσφέρονται οι κατάλληλες ευκαιρίες και υποστήριξη. Μέσα από τα εργαστήριά της, τις παραστάσεις και τις δράσεις υπεράσπισης, η οργάνωση όχι μόνο μεταμορφώνει ατομικές ζωές, αλλά και αμφισβητεί κοινωνικούς κανόνες, προωθώντας μια κουλτούρα αποδοχής, ποικιλομορφίας και καλλιτεχνικής αριστείας.

Η πορεία του Dalibor Šandor αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η συμμετοχική τέχνη μπορεί να ενδυναμώσει νέους με αναπηρίες, βοηθώντας τους να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση, αυτοέκφραση και αίσθηση του ανήκειν. Η ιστορία του, μαζί με τη συνεχή δράση της Per.Art, αναδεικνύουν τη σημασία των προσβάσιμων καλλιτεχνικών χώρων και την αξία της ένταξης στη πολιτιστική ζωή.

Αυτή η μελέτη περίπτωσης αναδεικνύει τον ρόλο της τέχνης ως εργαλείο ενδυνάμωσης, αποτελώντας μια ουσιαστική συμβολή στον συνεχιζόμενο διάλογο για τη συμμετοχή των νέων με αναπηρία στις κοινωνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

---

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στους παρακάτω συνδέσμους και πηγές:

• Čanak, M. (2020, 23 Δεκεμβρίου). Per:Art: Creating our collective history. Portal O Invalidnosti. https://portaloinvalidnosti.net/2020/12/perart-creating-our-collective-history/
  
• Per.Art, Novi Sad. Facebook. Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025, από https://www.facebook.com/per.art.arts.inclusion
  
• Per.Art. (2020, 19 Ιουνίου). In conversation with Dalibor Šandor (Per.Art, Novi Sad). Facebook. https://www.facebook.com/per.art.arts.inclusion/videos/309585113397627/
  
• Dalibor Šandor – Disability Arts International. (2024, 19 Σεπτεμβρίου). https://www.disabilityartsinternational.org/artists/profiles/dalibor-sandor/
  

📷 “Empty Voice”, Φωτογραφία: Aleksandar Ramadanović, Πηγή: https://portaloinvalidnosti.net/2020/12/perart-creating-our-collective-history/
📷 “Dis_Sylphide”, Φωτογραφία: Manja Holodkov, Πηγή: https://portaloinvalidnosti.net/2020/12/perart-creating-our-collective-history/

Tools

Τίτλος: Βέλτιστη Πρακτική για την Κοινωνική Ένταξη
Χώρα, πόλη: ΕΛΛΑΔΑ, Βόλος
Ομάδα στόχος του προγράμματος: 10 εθελοντές με τυπική ανάπτυξη (18–22 ετών), φοιτητές της Σχολής Ειδικής Αγωγής στο Βόλο, και 5 νέοι με προβλήματα όρασης (18–25 ετών), μέλη της διεπιστημονικής ομάδας του οργανισμού.

Σκοπός του προγράμματος:
Η δράση χρηματοδοτήθηκε και οργανώθηκε από τις ΜΚΟ «Αλλάζοντας τον εαυτό μου… αλλάζω τον κόσμο» και «ΜΑΓΝΗΤΕΣ ΤΥΦΛΟΙ». Σκοπός της δραστηριότητας ήταν η εκπαίδευση 10 εθελοντών στο πώς να προσεγγίζουν, να βοηθούν και να υποστηρίζουν άτομα με προβλήματα όρασης, και να δοθεί η ευκαιρία στους νέους με προβλήματα όρασης και στους συνομήλικους τους με τυπική ανάπτυξη να περάσουν μαζί μία ημερήσια εκδρομή στην παραλία.

---

Περιγραφή δραστηριοτήτων:
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα αναπτύχθηκε με διαδραστικό και συμμετοχικό τρόπο, χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνικές μάθησης (διαδικτυακές ενότητες μάθησης: παροχή καθοδήγησης από άτομα με όραση, διαφορετικοί τύποι απώλειας όρασης, διαχείριση καταστάσεων προστασίας) και δια ζώσης εργαστήρια.

Οι φοιτητές εκπαιδεύτηκαν στο πώς να προσεγγίζουν και να αλληλεπιδρούν με άτομα με προβλήματα όρασης, να τα βοηθούν να κινούνται με ασφάλεια, ευγένεια και αποτελεσματικότητα σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, είτε γνωστούς είτε άγνωστους (σε καρέκλες, στενούς διαδρόμους και πόρτες, σκάλες, οχήματα, διασταυρώσεις δρόμων, βοήθεια σε μέσα μεταφοράς κ.λπ.), λειτουργώντας ως «φύλακες άγγελοι».

Οι φοιτητές απέκτησαν θεωρητική και πρακτική γνώση για βοηθητικά μέσα που χρησιμοποιούνται από άτομα με προβλήματα όρασης γενικά, και ειδικότερα για την υποβοηθούμενη σίτιση, καθώς και πώς να χρησιμοποιούν το σύστημα αναφοράς ρολογιού και το σύστημα πυξίδας. Το σύστημα ρολογιού βοηθά τα άτομα με προβλήματα όρασης να σχηματίσουν μια νοητική εικόνα της τοποθέτησης των τροφών στο πιάτο. Το σύστημα πυξίδας είναι εναλλακτική λύση (Βορράς, Νότος, Ανατολή, Δύση, ΒΑ, ΒΔ κ.λπ.) για όσους δυσκολεύονται με το σύστημα ρολογιού.

Οι εκπαιδευμένοι φοιτητές συμμετείχαν μαζί με την διεπιστημονική ομάδα του οργανισμού σε ημερήσια εκδρομή με 5 νέους με προβλήματα όρασης.

---

Κατά τη διάρκεια της εκδρομής, οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν:

• Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Βόλου (Αθανασάκειο Μουσείο), που φιλοξενεί εντυπωσιακά ευρήματα από τον 20ό αιώνα και σύγχρονες ανασκαφές στη Θεσσαλία (κοσμήματα, οικιακά σκεύη, γεωργικά εργαλεία από Διμήνι και Σέσκλο, πήλινα ειδώλια κ.ά.).
  
• Η ομάδα είχε την ευκαιρία να απολαύσει ξενάγηση και να αγγίξει κάποια από τα εκθέματα.
  

Οι εκπαιδευμένοι εθελοντές και οι νέοι με προβλήματα όρασης:

• Γευμάτισαν και δείπνησαν μαζί σε εστιατόριο, εφαρμόζοντας στην πράξη τις γνώσεις που απέκτησαν.
  
• Κολύμπησαν όλοι μαζί στην κοντινή παραλία.
  

Κοινωνικοποίηση στην καφετέρια:
Κάποιοι συμμετέχοντες έπαιξαν ομαδικά παιχνίδια, τράπουλα, ντόμινο κ.ά., ενώ άλλοι μοιράστηκαν εμπειρίες και έδειξαν ο ένας στον άλλο τη χρήση smartphones και tablets.

Περίπατος στον παραλιακό δρόμο και ποτό σε μπαρ με ζωντανή ελληνική μουσική.

---

Η εμπειρία ήταν εξαιρετική και ευχάριστη για όλους τους συμμετέχοντες.
Όλοι θεώρησαν την εμπειρία επιτυχημένη και αξιολόγησαν ιδιαίτερα θετικά τις προγραμματισμένες δραστηριότητες. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν ιδέες και εμπειρίες, να γνωρίσουν άτομα με κοινά ενδιαφέροντα και να δημιουργήσουν νέες φιλίες.

Για τους βλέποντες συμμετέχοντες, η εμπειρία ήταν ιδιαίτερα πολύτιμη, καθώς, πέρα από τη διασκέδαση και τη χαλάρωση, είχαν την ευκαιρία να βοηθήσουν άτομα που χρειάζονταν υποστήριξη και να γνωρίσουν νέους φίλους.

---

Οι φοιτητές ανέπτυξαν:

• τις επικοινωνιακές και διαπροσωπικές τους δεξιότητες,
  
• την υπομονή τους ως οδηγοί συνοδείας,
  
• την ικανότητα διαχείρισης καταστάσεων προστασίας.
  

---

Οι εθελοντές:

• ένιωσαν ικανοποίηση γνωρίζοντας πώς να υποστηρίξουν άτομα με προβλήματα όρασης ώστε να ζουν ενεργά και ανεξάρτητα,
  
• βοήθησαν στην ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων, κοινωνικοποίησης και αλληλεπίδρασης των ατόμων αυτών,
  
• ενίσχυσαν την ευαισθητοποίηση εθνικών και διεθνών οργανισμών νεολαίας ώστε να ενημερώνουν και να εντάσσουν άτομα με αναπηρίες σε κάθε είδους δραστηριότητα,
  
• ενθαρρύνουν τους εργαζομένους στον τομέα της νεολαίας να προσεγγίζουν διαφορετικά άτομα με αναπηρίες και να ενημερώνουν τις οικογένειες για τα οφέλη της μη τυπικής εκπαίδευσης για τα παιδιά τους, είτε έχουν αναπηρία είτε όχι.

Τι είναι το Baskin;

Το Baskin είναι ένα αυθεντικό άθλημα που δημιουργήθηκε στην Κρεμόνα της Ιταλίας το 2003 και αναγνωρίστηκε επίσημα το 2019. Είναι ανοιχτό σε όλους—παίκτες με ή χωρίς αναπηρία, όλων των ηλικιών και επιπέδων δεξιοτήτων. Είναι ένα άθλημα συμμετοχικό, ενταξιακό και ανταγωνιστικό.

Στόχος του Baskin είναι να καλλιεργήσει το ομαδικό πνεύμα, να προωθήσει την ένταξη ατόμων με αναπηρία και να εξαλείψει τις διακρίσεις. Νέοι με και χωρίς σωματικές ή/και νοητικές αναπηρίες παίζουν μαζί, σχηματίζοντας μικτές ομάδες.

Το Baskin δεν είναι απλώς μια δραστηριότητα όπου κάποιοι παίζουν και άλλοι “βοηθούν”. Εξασφαλίζει ότι όλοι οι παίκτες συμμετέχουν ενεργά και καθοριστικά στον αγώνα, ο καθένας με τον δικό του ρόλο και συμβολή. Πρόκειται για αυθεντικό άθλημα, χωρίς ίχνος πατερναλισμού, όπου όλοι αξιοποιούν τις ικανότητές τους με σκοπό τη νίκη.

---

Η Διάδοση του Baskin

Στην Ιταλία, το Baskin περιλαμβάνει πάνω από 5.600 άτομα (παίκτες, προπονητές, διαιτητές, επίσημους και διαχειριστές), και περισσότερους από 5.000 μαθητές. Περίπου 20.000 άνθρωποι—οικογένειες, συγγενείς, φίλοι και υποστηρικτές—αποτελούν ενεργό μέρος της κοινότητας Baskin.

Το άθλημα παίζεται επίσης σε:
Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Γερμανία, Σερβία και Βέλγιο.

---

Κανονισμοί

Το Baskin είναι εμπνευσμένο από το μπάσκετ, αλλά διαθέτει μοναδικά και καινοτόμα χαρακτηριστικά. Ακολουθεί 10 βασικούς κανόνες, οι οποίοι καθιστούν το παιχνίδι δυναμικό και απρόβλεπτο.

Προσαρμογές στον Κανονισμό:

• Εξοπλισμός: Περιλαμβάνει πολλαπλά καλάθια—δύο κανονικά και δύο χαμηλότερα στο πλάι. Η κλασική μπάλα μπορεί να αντικατασταθεί με άλλη σε διαφορετικό μέγεθος ή βάρος.
  
• Χώρος: Υπάρχουν προστατευμένες ζώνες για να διασφαλιστούν ίσες ευκαιρίες σκοραρίσματος στα πλάγια καλάθια.
  
• Ρόλοι: Κάθε παίκτης έχει συγκεκριμένο ρόλο, ανάλογα με τις κινητικές του ικανότητες, και ανταγωνίζεται με παίκτες ίδιου επιπέδου. Οι ρόλοι αριθμούνται από 1 έως 5, με ειδικούς κανόνες για κάθε έναν.
  
• Υποστήριξη: Ένας “μέντορας” ή συμπαίκτης μπορεί να ανατεθεί για να υποστηρίζει παίκτη με αναπηρία, παρέχοντας διαφορετικά επίπεδα βοήθειας κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
  

Το Baskin είναι ένα καινοτόμο και ενταξιακό άθλημα, που προάγει τη συνεργασία, τη στρατηγική και την προσβασιμότητα για όλους.

---

🔗 Επίσημη Ιστοσελίδα Ιταλίας: https://www.baskin.it/
🗺️ Επίσημος Χάρτης Ομάδων: Google Map με ομάδες Baskin