Έρευνα για τη Συμμετοχή Νέων με Νοητική Αναπηρία σε Δραστηριότητες Ελεύθερου Χρόνου

Η μελέτη, διαθέσιμη εδώ: https://www.sjdr.se/articles/10.1080/150174192016.1264467/, διερευνά τον τύπο των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου που επιλέγουν νέοι με νοητική αναπηρία, πότε και πώς συμμετέχουν. Η ανάλυση βασίζεται σε ποιοτικές συνεντεύξεις με 10 νέους ηλικίας 13–16 ετών με νοητική αναπηρία και τους γονείς τους (σύνολο n = 20).

Κύρια ευρήματα:

• Οι νέοι με νοητική αναπηρία έχουν ίδιες προτιμήσεις και επιθυμίες για δραστηριότητες όπως οι συνομήλικοί τους χωρίς αναπηρία.
  
• Άθληση και πολιτιστικές δραστηριότητες είναι δημοφιλείς και μεταξύ των δύο φύλων.
  
• Ωστόσο, παρατηρείται περιθωριοποίηση των νέων με αναπηρία από τις γενικά οργανωμένες δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου.
  
• Η κοινωνία συχνά θεωρεί τις ελεύθερες δραστηριότητες ατομική υπόθεση βασιζόμενη στο “νορμάτο” πρότυπο, που οδηγεί σε συστημική εξαίρεση αυτών των νέων.
  

Γιατί είναι σημαντικές οι δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου:

• Προάγουν κοινωνικές σχέσεις και κοινωνική ένταξη (Kampert & Goreczny 2007).
  
• Οι νέοι με διανοητική αναπηρία συμμετέχουν λιγότερο σε δραστηριότητες με συνομηλίκους συγκριτικά με τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά (Solish, Perry & Minnes 2010).
  
• Η συμμετοχή μειώνεται με την ηλικία.
  
• Οι δραστηριότητες αυτές παρέχουν ευκαιρίες κοινωνικής αλληλεπίδρασης, φιλίας, μάθησης, βελτίωσης φυσικής κατάστασης, αυτοεκτίμησης και κοινωνικών δεξιοτήτων (Kampert & Goreczny 2007; Hutzler & Korsensky 2010).
  

Ορισμοί:

• Δραστηριότητα (activity): Η εκτέλεση μιας ενέργειας ή έργου.
  
• Συμμετοχή (participation): Η εμπλοκή σε κοινωνικές καταστάσεις (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας 2001).
  
• Δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου: Επιλέγονται κατά βούληση γιατί θεωρούνται ευχάριστες (Majnemer et al. 2008).
  

Οφέλη της συμμετοχής:

• Βελτιώνουν την ποιότητα ζωής ατόμων με αναπηρία.
  
• Ενισχύουν αναπτυξιακές διαδικασίες (Øia & Fauske 2010; Kolstad 2011; Devine 2004; Badia et al. 2013).
  

Νομικό πλαίσιο:

• Το Άρθρο 30 των Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει το δικαίωμα συμμετοχής σε πολιτιστικές, ψυχαγωγικές και αθλητικές δραστηριότητες (Αναπηρική Σύμβαση 2006).
  
• Το Άρθρο 12 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού (UNCRC 1990), ορίζει τη συμμετοχή ως νομική υποχρέωση (Lundby 2007).
  

Συμμετοχή: τι φανερώνει η νορβηγική εμπειρία:

• Τα παιδιά με νοητική αναπηρία συμμετέχουν πιο συχνά σε μεμονωμένες/παθητικές δραστηριότητες και λιγότερο σε δραστηριότητες με συνομηλίκους (Buttimer & Tierney 2005; Solish, Perry & Minnes 2010).
  
• Συχνότερη συμμετοχή με γονείς ή άλλους ενήλικες, αντί με συνομηλίκους — λόγω μεταβαλλόμενης υποστηρικτικής δομής (King et al. 2013).
  
• Μαθητές σε συμβατικά σχολεία συμμετέχουν περισσότερο σε ελεύθερο χρόνο από ό,τι σε ειδικά σχολεία (Badia et al. 2013; Wendelborg & Paulsen 2014).
  
• Μεγαλώνοντας, η διαχωριστική συμμετοχή σε ελεύθερο χρόνο αυξάνεται.
  

Κύρια εμπόδια συμμετοχής:

• Οικονομικά βάρη, έλλειψη πόρων, προβλήματα μετακίνησης, κοινοτικές στάσεις (Reynolds 2002).
  
• Πιο έντονα για νοητική αναπηρία από άλλες μορφές (Molden & Tøssebro 2009).
  
• Τα παιδιά με νοητική αναπηρία έχουν λιγότερους φίλους, μικρότερη κοινωνική δραστηριότητα εκτός σχολείου (Solish, Minnes & Kupferschmidt 2003; Oates et al. 2011).
  
• Παρότι τα ενταξιακά σχολεία βοηθούν, η γεωγραφική εγγύτητα δεν αρκεί για ουσιαστική κοινωνική ένταξη (Ullenhag et al. 2012; Solish, Minnes & Kupferschmidt 2003).
  

Δραστηριότητες φυσικής άσκησης:

• Η έρευνα είναι περιορισμένη (Ingebrigtsen & Aspvik 2009).
  
• Πολλοί νέοι με νοητική αναπηρία είναι χαμηλά δραστήριοι – όχι αρκετά ώστε να αποκομίσουν οφέλη για την υγεία (Frey 2004; Temple, Frey & Stanish 2006).
  
• Συμμετοχή σε ψυχαγωγικές δραστηριότητες φαίνεται πιο δημοφιλής από τη σωματική άσκηση (Umb‑Carlsson 2008), πιθανόν λόγω λιγότερων εξωτερικών εμποδίων (King et al. 2013).
  

---

Επίλογος

Η υπάρχουσα έρευνα καταδεικνύει ότι οι νέοι με νοητική αναπηρία συμμετέχουν λιγότερο σε δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους. Η παρούσα μελέτη ακούει άμεσα τις φωνές των νέων και των γονέων τους για να διερευνήσει:

• Σε ποιες δραστηριότητες,
  
• Πότε και
  
• Πώς συμμετέχουν
  

… μέσα στο πλαίσιο του “Disability Leisure”, συγκρίνοντας τα αποτελέσματα με τη γενική γνώση για τη συμμετοχή των Νορβηγών νέων (Vaage 2013; NOVA 2014).

Αυτή η προσέγγιση προσφέρει πλούσιο και εμπεριστατωμένο πλαίσιο για την κατανόηση των εμπειριών των νέων αυτών εντός του κοινωνικού περίγυρου.